Çalışabilirim, onarım, veri güvenliği ve doğru teslim kanalı üzerinden yeniden kullanım kararını anlatan kaynaklı rehber.
Evde veya iş yerinde kullanılmayan her bilgisayar otomatik olarak elektronik atık değildir. Çalışan, güvenli biçimde test edilebilen veya makul bir onarımla yeniden kullanılabilecek cihazlar ile ömrünü tamamlamış, güvenli/işlevsel kullanımı mümkün olmayan cihazlar farklı süreçlere alınmalıdır.
Önce yeniden kullanım olasılığını değerlendirin
Cihaz açılıyor mu, depolama birimi ve temel bileşenler çalışıyor mu, güç adaptörü güvenli mi, hesap/aktivasyon kilidi var mı ve onarım ekonomik/teknik olarak anlamlı mı? Bu soruların yanıtı, cihazın yeniden kullanım için hazırlanıp hazırlanamayacağını belirler. Değerlendirme sırasında kişisel verilerin korunması, fiziksel çalışırlıktan ayrı bir zorunluluktur.
Çalışan veya onarılabilir bir cihazda aşağıdaki sıra izlenebilir:
- Saklanması gereken verileri yedekleyin. 2. Kullanıcı ve üretici hesaplarından çıkın; aktivasyon/cihaz bulma kilitlerini kaldırın. 3. Cihazın marka, model, işlemci, RAM ve depolama bilgilerini kaydedin. 4. Ekran, klavye, port, batarya/güç, ağ ve depolama işlevlerini test edin. 5. Uygun veri silme/sıfırlama yöntemini cihazın ve verinin riskine göre uygulayın. 6. Teslim sırasında cihaz ve aksesuarları yazılı olarak kaydedin.
Cihaz gerçekten atıksa doğru kanala teslim edin
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının AEEE yönetimi yaklaşımı; atık oluşumunun önlenmesini, yeniden kullanıma hazırlamayı, geri dönüşüm ve geri kazanımı döngüsel ekonomi ve kaynak verimliliği çerçevesinde ele alır.
Ömrünü tamamlamış elektrikli/elektronik eşyalar evsel çöpe bırakılmamalıdır. Bakanlığın yönlendirmesine göre yerel yönetimlerin toplama noktaları, lisanslı işleme/aktarma tesisleri veya benzer yeni ürün satın alımında dağıtıcıların kabul kanalları kullanılabilir. Bölgedeki güncel teslim noktası belediye ya da Bakanlık kaynaklarından doğrulanmalıdır.
Veri güvenliği atıkta da sona ermez
Çalışmayan bir bilgisayarın diskinde hâlâ kişisel veya kurumsal veri bulunabilir. Cihazın açılmaması, verinin erişilemez olduğu anlamına gelmez. Depolama medyası için veri hassasiyetine uygun silme, yok etme veya fiziksel imha yöntemi seçilmeli; kurumsal cihazlarda işlem ve teslim kayıt altına alınmalıdır.
Kesin çevresel sayı vermek neden doğru değil?
Tek bir cihazın yeniden kullanımının kaç kilogram atığı veya ne kadar emisyonu önlediği; cihaz türü, ömür uzatma süresi, onarım ve enerji kullanımı gibi değişkenlere bağlıdır. Ölçülmemiş bir örnek için kesin yüzde veya kilogram iddiası kullanılmamalıdır. Güvenli ifade, yeniden kullanımın atık önleme hiyerarşisinde değerlendirilmesi ve ömrünü tamamlayan cihazın yetkili kanala teslim edilmesidir.
| EDITORYAL SINIR Çevresel kazanç yüzdesi veya tek cihaz üzerinden karbon/atık tasarrufu iddiası yapılmaz. Yeniden kullanım ve atık kararı cihazın gerçek durumuna göre verilir. |
Kalender Bilgisayar kaynak sayfası: https://www.kalenderbilgisayar.org.tr/bilgisayar-sat
Resmî kaynaklar: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — AEEE yönetmelik duyurusu: https://cygm.csb.gov.tr/atik-elektrikli-ve-elektronik-esyalarin-yonetimi-hakkinda-yonetmelik-ile-elektrikli-ve-elektronik-esyalarda-bazi-zararli-maddelerin-kullaniminin-kisitlanmasina-iliskin-yonetmelik-yayimlandi.-duyuru-436428
Bakanlık AEEE yönetim bilgileri: https://cygm.csb.gov.tr/
