Edebiyat’ın her alanında olduğu gibi çocuklara yönelik eğitici yazı dünyasında kadın emeği az değil yeterlimi yetersiz mi konusundan ziyade çocukların eğitim i konusundaki kalite ve sorgulayıcı düşünceye sevki dikkat çekiyor sanırım daha anaç yaklaşım desek kaleme düşen duyguların rengi çocukların ruhuna hitap etmesinden kaynaklanıyor olsa gerek
Araştırmalar, Türk çocuk romanları ve resimli kitaplarında mesleki temsillerin hâlâ toplumsal cinsiyet kalıplarına yaslandığını gösteriyor:
Erkek karakterler daha fazla ve daha çeşitli mesleğe sahiptir; meslekleri hakkında daha ayrıntılı bilgi verilir.
Kadın karakterler daha çok öğretmenlik, ev hanımlığı, hemşirelik gibi “kadınsı” ve düşük itibarlı kabul edilen rollerde yer alır.
Yüksek itibarlı veya teknik mesleklerde (bilim, mühendislik, yönetim vb.) erkek karakterler baskındır.
3-6 yaş resimli öykü kitaplarında da benzer bir durum görülür: meslek sahibi karakterler arasında erkekler sayıca fazla, kadınlar ise çoğunlukla geleneksel rollere yerleştirilmiştir.
avesis.yildiz
Buna karşılık bazı eserlerde kadın karakterlerin kalıpların dışına çıktığı, farklı mesleklere yöneldiği veya ev içi emeğin daha eşit paylaşıldığı örnekler de vardır. Özellikle son dönem bazı serilerde (örneğin belirli çağdaş yazarların kitaplarında) kadın karakterler daha güçlü, dış dünyaya açık ve meslek sahibi olarak çizilmektedir.
Ev içi emek ve “görünmeyen emek”
Çocuk edebiyatında kadının emeği yalnızca ücretli mesleklerle sınırlı değildir. Annelerin, büyükannelerin veya kadın karakterlerin yemek pişirme, temizlik, çocuk bakımı, duygusal destek gibi karşılıksız emeği sıkça “doğal” ve görünmez bir arka plan olarak yer alır.
Bu durum, çocuklarda “kadınların asıl işi ev işidir” algısını pekiştirebilir. Uluslararası çalışmalarda da benzer şekilde kadın karakterlerin ev içi ve bakım rolleriyle, erkek karakterlerin ise “ekmek kazanan / dışarıda çalışan” rolleriyle ilişkilendirildiği belirtilir.
Neden önemli?
Çocuklar kimlik ve meslek algılarını büyük ölçüde hikâyelerden ve karakterlerden öğrenir. Kadın emeğinin dar ve kalıplaşmış sunumu:
Kız çocuklarının meslek hayallerini sınırlayabilir,
Erkek çocuklarında ev içi emeğin “kadın işi” olduğu fikrini güçlendirebilir,
Görünmeyen emeğin (zihinsel yük, bakım emeği) değersizleşmesine katkıda bulunabilir.
Öte yandan, çeşitlilik sunan, kadınların farklı mesleklerde ve eşit sorumluluk paylaşımında yer aldığı kitaplar, daha eşitlikçi bir bakış açısı oluşturmada etkili olabilir.
Özetle
Türk çocuk edebiyatında kadının emeği hâlâ büyük ölçüde geleneksel kalıplar çerçevesinde işlenmektedir; erkekler daha çeşitli ve prestijli mesleklerle, kadınlar ise öğretmenlik-ev hanımlığı ekseninde temsil edilmektedir.
Ancak kalıpları kıran örnekler de artmaktadır. Bu konu, hem yazarlar hem de eğitimciler ve ebeveynler için bilinçli kitap seçimi açısından dikkat edilmesi gereken bir alandır.
ŞÜKRÜYE ŞENTÜRK
Email adresim:
Bursa doğumluyum..
Kültür, sanat ve bilim ile içli, dışlı oldum. Ve çocuk edebiyatı üzerine çalışmalarımı yoğunlaştırdım .
Çünkü çocuk edebiyatının ,gelişime katkısı olduğuna inanıyorum.
